1

KORONAVİRÜS

GENEL

BİLGİ


BU SALGINA SEBEBİYET VEREN HUSUS İLE İLGİLİ OLARAK ŞU ANDA NE BİLİYORUZ?

Salgına, genetik olarak SARS virüsü ile yakından ilişkili olan yeni bir koronavirüs neden olmuştur. Virüsün ne kadar kolay bulaştığı, hastalıkların ne kadar şiddetli olduğu, hangi hayvanlarda oluştuğu ve salgının kesin nedeninin ne olduğu gibi birçok özelliği hala bilinmemektedir. Şu anda ilk hastaların, Aralık başında, 1 Ocak 2020'de kapatılmış olan Wuhan'daki bir pazarda enfekte olduğuna inanılıyor.

KORONAVİRÜSLER NELERDİR?

Koronavirüsler ilk olarak 1960'ların ortalarında tanımlanmıştır. Hem insanlara, hem de kuşlar ve memeliler dâhil olmak üzere çeşitli hayvanlara bulaşabilirler. Koronavirüsler, insanlarda soğuk algınlığından, Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) veya Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi tehlikeli, hatta ölümcül olabilen hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olmaktadır.

Geçmişte, SARS veya MERS gibi koronavirüslerin neden olduğu ciddi hastalıklar influenzadan daha az bulaşıyordu, ancak yine de bazen hastanelerde büyük salgınlara yol açmışlardır.

KORONAVİRÜSLER HANGİ BELİRTİLERE NEDEN OLMAKTADIRLAR?

Sıradan koronavirüsler, genellikle öksürük ve rinit ile hafif soğuk algınlığı belirtilerine neden olmaktadır. Bununla birlikte, bazı koronavirüsler ayrıca alt solunum yollarında ciddi enfeksiyonlara ve zatürreye neden olabilir. Yeni koronavirüsün, daha ciddi bir seyirle ilişkilendirilebileceği görülmektedir. Bununla birlikte, şimdiye kadar ölümler, daha önce altta yatan ciddi hastalıklardan mustarip olan hastalarda meydana gelmiştir.

KULUÇKA SÜRESİ NE KADARDIR?

Şu anda kuluçka süresinin 14 güne kadar olduğu varsayılmaktadır.

YENİ KORONAVİRÜS NASIL YAYILMAKTADIR?

Virüs, inhalasyon yoluyla insandan insana damlacıklar yoluyla bulaşmaktadır, aynı zamanda dolaylı olarak eller yoluyla da bulaşabilmektedir. Koronavirüs, hiçbir hastalık belirtisi göstermeyen enfekte insanlar tarafından da açıkça salgılanabilir.

KENDİNİZİ ENFEKTE OLMAKTAN NASIL KORUYABİLİRSİNİZ?

Solunum yolu hastalıklarının yayılmasını önlemek için, özellikle yeni koronavirüsün bulunduğu bölgelerde, iyi el hijyeni, öksürme ve hapşırma ile ilgili görgü kuralları dikkate alınmalı ve hastalardan uzak durulmalıdır. Bununla birlikte, bu önlemler influenza salgını göz önünde bulundurulduğunda her yer ve her zaman için tavsiye edilmektedir.

Ellerinizi sık sık, en az 20 saniye süreyle su ve sabunla yıkayın. Su ve sabun mevcut değilse alkol bazlı el dezenfektan solüsyonu kullanarak ellerinizi temizleyebilirsiniz,

Diğer insanlarla öpüşme ve tokalaşma yerine uzaktan selamlaşın. Karşılıklı konuşurken sosyal mesafenizi (en az 1 metre) koruyun Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünlerin tüketiminden kaçının. Çiğ et, süt, yumurta veya iyi gıda güvenliği uygulamalarına göre pişirilmemiş gıdalar kontaminasyona neden olabileceğinden dikkat edilmelidir,

YENİ KORONAVİRÜSÜN SİZE BULAŞMASI NE KADAR TEHLİKELİDİR?

Şu ana kadar bu konuda güvenilir bir ifade bulunmamaktadır. Görünüşe göre, ciddi hastalık ilerlemesi bulunan ve hatta ölen insanların sayısı, 2002'deki SARS salgını sırasındaki sayıdan önemli ölçüde düşüktür.

Tehlikeli olan, daha çok mevsimsel influenza gribine benzemesidir.

Özellikle, önceden mevcut olan kronik rahatsızlıkları bulunan yaşlı insanlar risk altında görünmektedir.

ÇİN'DEN GELEN KARGOLARDAN ENFEKTE OLABİLİR MİYİM?

Koronavirüs, insandan insana veya bu durumda olduğu gibi hayvanlardan insanlara bulaşmaktadır. Koronavirüsler canlı organizmaların dışında çok kısa bir süre hayatta kalabilirler, böylece Çin'den gelen kargo yoluyla bir enfeksiyon mümkün değildir. YENİ KORONAVİRÜS İNSANDAN İNSANA BULAŞIYOR MU? Yeni koronavirüs insandan insana bulaşabilmektedir. Sağlık çalışanları da hastaları tedavi ederken enfekte olmuşlardır. Hastalığın hem damlacık enfeksiyonu hem de smear enfeksiyonu olarak bulaşabileceği varsayılmaktadır.*

*Hem damlacık yoluyla (yani hastalanan kişilerin salgısının hava ortamına yayılması ve bunu solumakla) hem de mikrobik salgının bulaştığı yerlere dokunmakla bulaşabileceği varsayılmaktadır.

YENİ KORONAVİRÜS İÇİN HANGİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ MEVCUTTUR?

Yeni koronavirüse karşı geliştirilmiş özel bir tedavi şu an da bulunmamaktadır. MERS-CoV gibi diğer koronavirüsler için bazı maddeler şu anda araştırmalarda test edilmektedir. Bununla birlikte, enfeksiyonun klinik tablonun ciddiyetine göre destekleyici tedavisi çok etkilidir. Bu, tüm destekleyici önlemleri (örn. Oksijenasyon*, sıvı dengesinin dengelenmesi, bakteriyel alternatif/eşlik eden enfeksiyonların tedavisi için antibiyotikler, yakından izleme, gerekirse invaziv olmayan/invaziv ventilasyon**) ve altta yatan ilgili hastalıkların tedavisini içermektedir.

* oksijenasyon: oksijen tedavisi

**invaziv olmayan/invaziv ventilasyon : solunum desteği


2

SAĞLIK

VE

KİŞİSEL

GÜVENLİKLE

İLGİLİ

TAVSİYELER


YENİ KORONAVİRÜS İLE İLGİLİ OLARAK HASTALIK ŞÜPHESİ VARSA KİME BİLGİ VERİLMELİDİR?

Bir hastanın yeni koronavirüs ile ilgili olarak bir hastalığı olduğundan şüphelenen doktor, aynı zamanda bir insanda yeni koronavirüsü tespit eden laboratuvar, Enfeksiyon Koruma Yasası uyarınca bunu kamu sağlığı otoritesine bildirmelidir. Rapor derhal hazırlanmalıdır ve en geç 24 saat içinde Sağlık Ofisine ulaşmalıdır. İlgili kişinin adı, adresi ve iletişim bilgileri de halk sağlığı departmanına bildirilmelidir, böylece halk sağlığı departmanı kişiyle iletişime geçebilir ve gerekli önlemleri başlatabilir (örneğin irtibata geçilmiş olan başka kişilerin tanımlanması).

ENFEKTE OLUP OLMADIĞIMDAN EMİN DEĞİLSEM NE YAPABİLİRİM?

Son zamanlarda zatürre belirtileri (öksürük, nefes darlığı, ateş) gösteren kişilerle temas etmişseniz, koronavirüs ile enfekte olup olmadığınızı görmek için bir muayeneye ihtiyacınız olacaktır.